Ongehoord, verzamelde vrouwen

Doorlopend te zien in 2026 - Museum Gouda

Zes eeuwen geschiedenis worden in deze tentoonstelling bekeken vanuit het perspectief van vrouwen in de collectie van Museum Gouda. Aan de hand van meer dan dertig werken wordt zichtbaar hoe emancipatie zich niet lineair ontwikkelt, maar zich beweegt in golven van vooruitgang en terugslag. Verhalen van vrouwen die lange tijd buiten beeld zijn gebleven, krijgen hier opnieuw ruimte.

Vrouwen hebben altijd een actieve rol gespeeld in de samenleving, maar hun aanwezigheid werd zelden expliciet vastgelegd. In de vroegmoderne tijd hadden vrouwen in verschillende sociale lagen een zekere mate van zelfstandigheid, maar daarvan is weinig tastbaar bewaard gebleven. In archieven verschijnen zij vaak uitsluitend in relatie tot mannen. Deze beperkte zichtbaarheid roept de vraag op hoe vrouwen zich positioneerden binnen een wereld die grotendeels door mannelijke structuren werd bepaald.

Aan het einde van de achttiende eeuw ontstaat, onder invloed van de Verlichting en de Franse Revolutie, tijdelijk meer ruimte voor vrouwen. In de negentiende eeuw volgt echter een conservatieve reactie, waarbij vrouwen opnieuw sterk aan de huiselijke sfeer worden verbonden. Deze ongelijkheid vormt de aanleiding voor de eerste georganiseerde emancipatiebewegingen, met het vrouwenkiesrecht als belangrijk resultaat.

Ook in de twintigste eeuw herhaalt dit patroon zich. Tussen de twee wereldoorlogen nemen vrouwen zichtbare posities in binnen politiek, wetenschap en kunst. In de jaren vijftig worden zij opnieuw geconfronteerd met een beperkend ideaalbeeld. De tweede feministische golf aan het einde van de jaren zestig brengt hierin verandering. Binnen Museum Gouda speelt Josine de Bruyn Kops een belangrijke rol door als directeur een expliciet feministisch aankoopbeleid te voeren.

Het onderzoek voor deze tentoonstelling werd in 2024 uitgevoerd door conservator Jorien Soepboer en richt zich op meer dan dertig vrouwen uit de collectie van Museum Gouda. Dit onderzoek werd mogelijk gemaakt dankzij het Conservatoren Stipendium van het Cultuurfonds.

Meer informatie